Farmakoterapötik grup: Fipronil, kombinasyonları ATCvet kodu: QP53AX65
5.1. Farmakodinamik özellikler
Fipronil, fenilpirazol ailesine ait bir insektisit ve akarisittir. Ligant (GABA) kapılı klor kanallarının blokajına neden olarak nöronal inhibisyonu azalttığı ve sentral sinir sisteminin hipereksitasyonu, konvülsiyon ve ölüme yol açtığı bildirilmiştir. Klorür iyonlarının akışı ile etkileşir ve böylece sinir hücreleri arasındaki sinir uyarılarının iletimini bozar. Bu GABAerjik antagonistik etki, sinir impulslarını artırır, aşırı nöral aktivasyona yol açar ve GABA’nın sinir sisteminin ana inhibitör nörotransmitteri olduğu gerçeği göz önüne alındığında, aşırı uyarılma ile insektin ölümüne neden olur. Fipronil uygulamadan sonraki 24 saat içinde pireleri, 48 saat içinde keneleri (Dermacentor variabilis, Rhipicephalus sanguineus, Ixodes scapularis, Ixodes ricinus, Haemaphysalis longicornis, Haemaphysalis flava, Haemaphysalis campanulata) ve bitleri öldürür. S-metopren, jüvenil hormon analogları olarak bilinen ve duyarlı insektlerin metamorfozu ve gelişimine etki eden bileşik grubuna ait bir insekt büyüme düzenleyicisidir (IGR). Bu bileşik ovisid, embriyosit ve larvisit aktiviteye sahiptir ve bu etkiler, yeni yumurtaların yumurta kabuğuna penetrasyonu sonucu metoprene doğrudan maruz kalmaları veya yumurtlayan ergin dişi pirelerin kütikülü yoluyla absorpsiyondan kaynaklanır. Pupa gelişim süresince mortalite gibi etkilere neden olur, sonuç olarak da L3 larvaların pupaya dönüşümünü inhibe eder. Böylece metopren insektlerin normal gelişimini bozar ve reprodüktif yetersizlik sonucu ölüme sebep olur.
5.2. Farmakokinetik özellikler
Fipronilin metabolizma çalışmalarında ana metabolitin fipronilin sulfon türevi olduğu, (S) metoprenin ise C02 ve asetat olarak yıkımlandıktan sonra endojen bileşiklerle birleştiği saptanmıştır. Köpeklere fipronil ve s-metopren kombinasyonunun topikal uygulanmasının farmakokinetik profili, fipronil veya s-metoprenin tek başına ven içi yolla verilmesi ile kıyaslanmıştır. Topikal uygulamadan sonra plazmada fipronilin 35 ng/ml, fipronil sulfonun 55 ng/ml’lik maksimum konsantrasyonlarla fipronilin düşük sistemik absorbsiyon (% 11) meydana getirdiği saptanmıştır. Fipronilin pik plazma konsantrasyonlarına (ortalama tmax 101 saat) yavaş olarak ulaştığı ve yavaş olarak azaldığı (ortalama yarı ömrü yaklaşık 154 saat ve en yüksek değer erkeklerde saptanmış) ve topikal uygulamadan sonra yoğun olarak fipronil sulfona metabolize edildiği bildirilmiştir. Topikal uygulamadan sonra köpeklerde s-metoprenin plazma konsantrasyonunun saptama limitlerinin altında olduğu (20 ng/ml) belirlenmiştir. Kombinasyonun uygulanmasından bir gün sonra hem fipronil hem de (S- )metoprenin ve bunun yanı sıra metabolitlerinin köpeklerin deri yüzeyinde iyi bir şekilde dağıldığı; fipronil, fipronil sulfon ve (S)-metoprenin tüy örtüsünde zamanla azaldığı ve ilacın uygulanmasından sonraki 60 gün süresince saptanabildiği belirlenmiştir. Parazitlerin sistemik etkiden öte kontakt etkiyle öldürüldüğü ortaya konmuştur. Fipronil ve (S)-metopren arasında herhangi bir etkileşim saptanmamıştır.